Bibuła

Dziś w galerii pojawiły się skany lokalnych publikacji z roku 1989. Jeśli posiadasz w swoich zbiorach wołomińską "bibułę" - daj znać!

wspomnienia o mieście i ludziach

wspomnienia o mieście i ludziach

Zobacz też

co nowego w galerii:


Strona istnieje dzięki życzliwości i społecznej pracy autorów tekstów

POLECAMY



Strona głównaHistoria • II Wojna Światowa
II Wojna Światowa
W siedemdziesiątą rocznicę tajnych kompletów lat 1939-1945 u Krystyny Kwapiszewskiej (II)
Historia - II Wojna Światowa
Wpisany przez Łukasz Rygało   

Nauczyciele ?jej? kompletów

Mamy szczęście znać i spotykać się z LEGENDĄ WOŁOMIŃSKIEJ OŚWIATY - Krystyną Kwapiszewską oraz obcować ze Stanisławą Balonową16 ? nauczycielkami tajnego nauczania.

Krystyna Kwapiszewska, jako 17- letnia uczennica, z ?małą? maturą Prywatnego Gimnazjum im. Zofii Łabusiewicz, podjęła się organizacji tajnych kompletów w swoim domu. Zawsze lubiła się uczyć, klimat ?tej cudownej szkoły?, jak mówi o gimnazjum, pozwalał jej na rozwijanie wszechstronnych zdolności. Kochała historię i panią od historii ? to ona uczyła myśleć i rozumieć, podziwiała polonistkę za jej kulturę języka, nawet lubiła matematyka i wkuwanie wzorów. W szkole dbała o dekoracje i była organizatorką wielu spotkań literackich. To przygotowanie spowodowało, że jako siedemnastolatka odważnie stanęła przed organizacją nauki dla niewiele od siebie młodszej młodzieży. Po latach, Jej nauczycielka, Henryka Ostaszewska ? historyczka, tuż przed swoją śmiercią, pisała:

?Kochana, bardzo kochana Krysiu! Najdroższa moja uczennico! Siedzę teraz sama w mieszkaniu mojej córki i rozważam spotkania z Tobą, Twoją sztuką tworzenia pięknej sztuki stosowanej, twórczości niepowtarzalnej, talentu wywoływania przeżyć artystycznych!.(...) Z całego serca dziękuję Tobie i pani Marysi za przeżycia w Waszym domumieszkaniu. To nie tylko przeżycia kulturalne, ale silne przeżycia ludzkie? (...)17.

 
W siedemdziesiątą rocznicę tajnych kompletów lat 1939-1945 u Krystyny Kwapiszewskiej (I)
Historia - II Wojna Światowa
Wpisany przez Anna Wojtkowska   

Myśl napisania tego opracowania powstała po przeczytaniu pracy Krystyny Kwapiszewskiej pt. Tajne nauczanie na terenie miasta Wołomina w okresie okupacji (komplety gimnazjalne prowadzone przez ?Natalię?)1. To tam autorka wymienia imiona i nazwiska uczniów tajnego nauczania, na ?swoich? - jak pisze - kompletach. Pomyślałam, świetny pomysł pamiętniający tych ?co kulom się nie kłaniali? - uczniom i ich nauczycielom. Zadzwoniłam do pierwszej osoby, spotkałam się osobiście, a potem nie było problemu, jedni drugim przekazywali telefonicznie wiadomości, odżyły przyjaźnie i przykurzone czasem wspomnienia...

 
Szkoła Podstawowa nr 4 - lata 1939-1945
Historia - II Wojna Światowa
Wpisany przez Justyna Lech   

31 lipca 1939 roku kierownictwo szkoły objął Jan Malik, nauczyciel Publicznej Szkoły Podstawowej nr 4 w Wołominie. Nowemu dyrektorowi przypadło zarządzać szkołą w jej najtrudniejszym okresie. Wkrótce po objęciu przez niego nowego stanowiska całym światem wstrząsnęła jedna z najokrutniejszych wojen naszych dziejów - II wojna światowa.

Wołomin i jego okolice mają szczególnie piękną kartę dziejów w okresie walki z okupantem hitlerowskim. Działał tu potężny ruch oporu o różnorodnym zabarwieniu politycznym, za wolność kraju ginęli masowo najlepsi patrioci... Od pierwszych dni okupacji mieszkańcy brali aktywny udział w obronie miasta.

 
Atak na biuro Huty Szkła Wołomin
Historia - II Wojna Światowa
Wpisany przez www.zyciepw.pl   

Inscenizacja I LO im. W. Nałkowskiego

Rekonstrukcja wydarzeń z 15 lipca 1944 r.

 
Pierwsza szkoła średnia w Wołominie
Historia - II Wojna Światowa
Wpisany przez Feliks Szturo   

Od pierwszych dni okupacji we wszystkich dziedzinach życia społecznego w całym kraju narasta ruch oporu. Powstaje Tajna Organizacja Nauczycielska - TON. Na jej czele stoją wybitni działacze społeczno-oświatowi. Organizują oni i kierują oświatą i szkolnictwem z podziemia. Organizują tajne władze: wojewódzkie, powiatowe, miejskie i gminne. Z każdej istniejącej przed wojną szkoły, jeden najbardziej zaufany nauczyciel wchodzi w skład miejscowej komórki TON. W ten sposób powstaje tajna sieć administracji szkolnej, która ma za zadanie organizowanie tajnego nauczania przedmiotów zakazanych w szkołach jawnych i organizowanie nauczania w szkołach, które zostały zlikwidowane przez okupanta. Podjęto zadania zabezpieczenia mienia szkolnego, potajemnego drukowania podręczników, udzielania pomocy szkołom i nauczycielom. Przez cały okres okupacji toczy się walka o niepodległy byt narodu polskiego i zbiera coraz krwawsze żniwo.

 
Rzemiosło wołomińskie w czasie II Wojny Światowej
Historia - II Wojna Światowa
Wpisany przez www.cechwolomin.org   

Druga wojna światowa i okupacja niemiecka spowodowały duże zmiany w rzemiośle wołomińskim. Skutkiem eksterminacji Żydów zmieniła się struktura rynku rzemiosła. Opuszczone przez Żydów warsztaty przejęli Polacy. Zdominowany dotąd przez Żydów handel w mieście przeszedł w ręce polskie. W pierwszych latach okupacji liczba warsztatów znacznie wzrosła, wiele z nich pracowało zresztą nielegalnie. Dobra koniunktura zapanowała po najeździe Niemców na ZSRR w 1941r. Wzrosło zapotrzebowanie na wyroby dla frontu i zaplecza. Wprawdzie Niemcy wprowadzili ścisłą reglamentację surowców i materiałów dla warsztatów, ale brakujące zaopatrzenie uzupełniał "czarny rynek" ogromnie rozwinięty podczas okupacji.

Rzemiosło wołomińskie szmuglowało do Warszawy, a także do gett żydowskich duże ilości chleba, słoniny, rąbanki, wędlin czy odzieży. Niemcy utworzyli w powiatach tzw. grupy rzemiosła, do których włączyli również Izby Rzemieślnicze, które sprawowały nadzór i opiekę nad rzemieślnikami "aryjskimi", prowadziły działalność gospodarczą i charytatywną m.in. opiekując się wdowami i sierotami po rzemieślnikach, niezdolnych do pracy, organizując bursy i przytułki.
Niemcy powołali komisarycznych cechmistrzów. W Warszawie i powiecie warszawskim działały wtedy cechy: budowlany, skórzany, drzewny, metalowy, spożywczy, usług osobistych i rzemieślników koncesjonowanych. Podobne cechy żydowskie funkcjonowały do 1942r., oczywiście tylko w gettach. Sytuacja materialna miała ścisły związek z położeniem Niemiec na frontach wojny. W końcu 1941r. okupanci zaczęli likwidować część warsztatów i placówek handlowych zbędnych w gospodarce wojennej III Rzeszy. Pracownicy tych warsztatów czy sklepów zostali wysłani do pracy przymusowej w przemyśle zbrojeniowym w Niemczech i na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Okupant zmniejszył przydziały surowców i materiałów. Pod koniec okupacji, gdy do Wołomina zbliżała się armia radziecka, Niemcy ewakuowali na zachód część przedsiębiorstw przemysłowych i zakładów rzemieślniczych. Zaostrzony terror uniemożliwiał "lewe" dostawy surowców i materiałów. Praca w rzemiośle stawała się w tych warunkach wręcz niebezpieczna, nielegalny handel można było okupić utratą całego mienia, a nawet zesłaniem do obozu koncentracyjnego.
Wielu rzemieślników wołomińskich wyróżniło się podczas okupacji patriotyczną postawą. Za współpracę z podziemiem Niemcy rozstrzelali rzeźnika Całkę z ulicy Warszawskiej. Rodzina Ostojskich ukrywała w swym domu magazyn amunicji Armii Krajowej. Niemcy wykryli go, zamordowali rodzinę i spalili dom (przy ulicy Sikorskiego). Młodego muzyka Ostojskiego, członka AK, ujęli 11 maja 1944r. Próba jego odbicia z rąk gestapo nie udała się. Ostojski zginął od przypadkowej kuli w trakcie potyczki AK-ców z eskortą niemiecką. Szewc Leon Głowacki miał w swym warsztacie, przy ulicy Kościelnej 45 punkt pocztowy AK, do którego przywożono z Warszawy tajną prasę i rozkazy. Jego żona Alicja buła ofiarną łączniczką AK. Z podziemiem współpracowali pracownik garbarni Stanisław Bilewicz, garbarz i handlarz skórami Świderski, rzeźnik Aleksander Socik, fotograf Zarzycki, piekarz Kakitek i inni. Między innymi należał do AK syn cukiernika wołomińskiego Waldemar Gilski. Schwytany jako zakładnik, został rozstrzelany w Warszawie w odwecie za jedną z akcji ruchu oporu. Niektórzy rzemieślnicy splamili się jednak zdradą. Dwaj z nich, szewcy Organiński i Ryszawa, zostali za kolaborację zastrzeleni na mocy wyroku sądu podziemnego Armii Krajowej. Inny rzemieślnik, fryzjer Pasik z ul. Poniatowskiego, walczył ochotniczo w Wermachcie na froncie wschodnim.

Druga wojna światowa i okupacja niemiecka spowodowały duże zmiany w rzemiośle wołomińskim. Skutkiem eksterminacji Żydów zmieniła się struktura rynku rzemiosła. Opuszczone przez Żydów warsztaty przejęli Polacy. Zdominowany dotąd przez Żydów handel w mieście przeszedł w ręce polskie. W pierwszych latach okupacji liczba warsztatów znacznie wzrosła, wiele z nich pracowało zresztą nielegalnie. Dobra koniunktura zapanowała po najeździe Niemców na ZSRR w 1941r. Wzrosło zapotrzebowanie na wyroby dla frontu i zaplecza. Wprawdzie Niemcy wprowadzili ścisłą reglamentację surowców i materiałów dla warsztatów, ale brakujące zaopatrzenie uzupełniał "czarny rynek" ogromnie rozwinięty podczas okupacji.

 
Wołomin w czasie II Wojny Światowej
Historia - II Wojna Światowa
Wpisany przez Jarosław Stryjek   

W trakcie kampanii wrześniowej miasto Wołomin nie poniosło poważniejszych strat. W dniu 10 września lotnictwo niemieckie dokonało nalotu. Zniszczeniu uległo kilka domów. Mieszkańcy miasta czynnie wzięli udział w obronie niepodległości Polski. Walczyli dzielnie na polach bitew, w obronie Warszawy.

14 września do Wołomina wkroczyły oddziały niemieckie. W wyniku przyjętych porozumień pomiędzy Rzeszą a ZSRR, miasto znalazło się w niemieckiej strefie okupacyjnej. Już od pierwszych dni okupacji mieszkańcy podjęli aktywny udział przy tworzeniu organizacji konspiracyjnych. W mieście zaczęła dominować Organizacja Wojskowa "Wilki", której założycielami byli: Józef Bieniek i Kazimierz Maliński. Obok OWW powstała Komenda Obrońców Polski (KOP) i o kadrowym obliczu Służba Zwycięstwu Polsce (SZP). SZP z początkiem 1940 r. zostało przemianowane na Związek Walki Zbrojne (ZWZ), i od tego momentu zaznacza się większa aktywność organizacyjna.

 
Warunki i problemy oświaty w okresie okupacji
Historia - II Wojna Światowa
Wpisany przez Feliks Szturo   

Wołomin, miasto w powiecie radzymińskim w 1939 r. liczył około 17 tyś. mieszkańców - w tej liczbie ok. 1/5 stanowili Żydzi. Zostali oni prawie wszyscy wymordowani w 1942 r. W początkowym okresie okupacji fala ludności polskiej wysiedliina z terenów wcielonych do Rzeszy dotarła również i do Wołomina. W tym okresie liczba ludności w mieście nieznacznie wzrosła. Następnie w latach 1941-1944, aż do czasu wyzwolenia stopniowo nasiępowal ubytek ludności. Po wyzwoleniu Wołomin liczył już tylko ok. 8.500 osób.

W okresie międzywojennym Wołomin miał w dużej mierze zabudowę drewnianą, bez wodociągu i kanalizacji. Posiadał własna małą elektrownię. Dużą część domów oświetlano lampami naftowymi. W okresie międzywojennym były cztery szkoły powszechne, w tym jedna żydowska. Obejmowały one nauką około 88% dzieci w wieku szkolnym. Była też szkoła dokształcająca dla młodzieży uczącej się zawodów rzemieślniczych.

 
Huragan w czasie II Wojny Światowej
Historia - II Wojna Światowa
Wpisany przez Miron Cichecki   

Nastały mroczne lata okupacji hitlerowskiej. Pierwszy jej okres to bezwzględny terror okupanta, stosowany bezlitośnie do Narodu Polskiego - ciężko doświadczonego w totalnej wojnie z Niemcami. Ludność Wołomina zniszczonego działaniami wojennymi zmniejszyła się niemal o połowę. Wielu Wołominiaków zmobilizowanych do wojska poległo na polu chwały w nierównej walce z najeźdźcami z zachodu i wschodu, wielu dostało się do niewoli lub przebywało w szpitalach po odniesionych ranach. Część ludności nie powróciła jeszcze do domu z wojennej tułaczki. Ludność, która pozostała w mieście czekała na tych co z wojny jeszcze nie powrócili i toczyła ciężką walkę o egzystencję i przetrwanie, traktowana przez Niemców jak ludzie drugiej kategorii. Jednocześnie jednak niemal od pierwszych dni okupacji toczyła się równie krwawa i nieubłagana - jak na wojnie - walka polskiego podziemia ze znienawidzonym wrogiem. Wołomin i jego patriotyczni mieszkańcy stanęli w pierwszej linii tej walki. Garstka członków przedwojennego "Huraganu", którzy pozostali w mieście lub powrócili z wojny do Wołomina postanowiła kontynuować to co wcześniej w okresie pokoju wrosło w ich serca i przyzwyczajenie. Jednocześnie w miejsce poległych, wywiezionych, pomordowanych i przebywających w kaźniach obozów koncentracyjnych lub jenieckich stanęli do działania nowi ludzie. W 1941 roku postanowili oni organizować konspiracyjnie sport dla młodzieży wołomińskiej, wśród której ciężkie warunki egzystencji okupacyjnej, a szczególnie panujący głód powodowały degradację zdrowotną i fizyczną.

 
<< pierwsza < poprzednia 1 2 3 4 następna > ostatnia >>

Strona 3 z 4
 
Joomla 1.5 Templates by Joomlashack